Hangi Peynir Erimez? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Açısından Bir Bakış
Peynir ve Erime Kavramı: Sadece Bir Yiyecekten Daha Fazlası
Hangi peynir erimez? Bu soru, aslında sokakta duyduğumuz bir şaka ya da mutfakta pratik bir araştırma gibi görünebilir. Fakat derinlemesine düşünüldüğünde, bu sorunun toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adaletle bağlantılı daha karmaşık bir anlamı olduğunu fark edebiliriz. Tıpkı bazı peynirlerin erimez olduğu gibi, toplumsal normlara, beklentilere ve geleneklere karşı direnen, asla erimeyen bireyler de vardır. Bu yazıda, “hangi peynir erimez?” sorusunu, kendi gözlemlerimle, İstanbul sokaklarında karşılaştığım farklı toplumsal yapıları ve grupları ele alarak inceleyeceğim.
Erimeyen Peynir ve Sosyal Cinsiyet Rolleri
İstanbul’un kalabalık sokaklarında her gün gördüğüm yüzlerce insan, kendi yaşadığı zorlukları ve başarıları taşıyor. Birçok kadının, toplumun onlardan beklediği şekilde davranmalarını, giyinmelerini ve hareket etmelerini bekleyen bir dünya var. Çalıştığım sivil toplum kuruluşunda, bu konuda sıkça karşılaştığım kadınların verdiği mücadeleyi gözlemliyorum. Kadınların işyerinde yükselmek için daha fazla çaba sarf etmeleri, bazen aynı çabayı gösteren erkeklerden daha fazla görünürlük kazanabilmeleri gerekiyor. Bu, toplumsal cinsiyet rollerinin bir yansımasıdır ve bu roller, tıpkı erimeyen bir peynir gibi, kolayca değiştirilemez.
Bir arkadaşım, bir proje toplantısında fikirlerini özgürce ifade etmekte zorlanıyordu. Her sözünde, katılımcıların gözlerindeki önyargıyı hissedebiliyordu. “Bir kadın olarak her zaman daha fazla kanıtlamak zorundasın” demişti. Tıpkı, “erimeyen peynir” gibi, kadınlar bu toplumsal baskılara karşı direnmek zorunda kalıyorlar. Oysa, bu baskıların yerini daha eşitlikçi bir toplum alabilir. Çeşitli gruplar, kendilerini toplumun dayattığı rollerin dışında tanımlama hakkına sahip olmalı.
Çeşitlilik ve Erimeyen Peynir
Farklı toplumsal grupların, çeşitlilik bağlamında, bu toplumsal normlardan nasıl etkilendiğini görmek İstanbul’da çok kolay. Metroda, işyerinde, sokakta gördüğüm çeşitli kimlikler, “erimeyen peynirler” gibi toplumun beklediği kalıplara uymuyor. LGBT+ bireyleri, toplumsal baskı altında kalırken, bazen oldukları gibi kabul edilmedikleri gibi, hatta bazen daha da silikleştiriliyorlar.
Bir gün, bir genç LGBT+ aktivistiyle karşılaştım. Beni heyecanla kendi projesinden bahsetmeye davet etti. Genç aktivist, şehrin kalabalık bir bölgesinde bir farkındalık yürüyüşü düzenliyordu. Katılımcıların yüzlerinden ve söylediklerinden anladım ki, her birinin içinde taşıdığı kimlik, bazı kesimler için hala “erimeyen bir peynir” gibi kabul edilmiyordu. Ancak, zamanla bu tür farkındalık hareketlerinin büyüdüğüne, daha fazla insanın katılım sağladığına tanık oluyorum. Bu da gösteriyor ki, toplumun beklentilerine uymayan, sıradan olmayan kimlikler erimez, aksine bu kimlikler daha fazla güçlenir.
Toplumsal Adalet ve Erimeyen Peynirler
Toplumsal adalet de benzer şekilde, “erimeyen peynir” olgusu ile bağlantılıdır. İstanbul’un iş yerlerinde, sokaklarında, okullarında toplumsal adaletin uygulanması, çoğu zaman yalnızca belirli gruplara hitap ediyor. Eğitimde fırsat eşitsizliği, kadınların iş gücüne katılımının düşük olması, azınlıkların iş yerlerindeki ayrımcılığa uğraması gibi sorunlar, bu adaletsizliklerin en belirgin örnekleridir. Sokakta yürürken, görme engelli bir kadının, toplu taşımada yaşadığı zorlukları düşündüm. Kimse ona yol vermiyor; her şeyin normallerine göre düzenlendiği bir dünyada, engellerin ya da farklılıkların yer bulması çok zor. Bu, sadece bir peynirin erimesi gibi, sosyal yapının içindeki sabırlı mücadelelerle yavaşça değişebilecek bir şeydir. Her grup, toplumsal yapıyı değiştirmeye çalışarak, daha adil bir yaşam kurmak için var gücüyle çabalarını sürdürüyor.
Sonuç: Erimeyen Peynirler ve Toplumsal Değişim
Sonuçta, “hangi peynir erimez?” sorusu sadece mutfakta merak edilen bir konu olmaktan çıkıyor. Bu, toplumsal normlara ve baskılara karşı direnmeye çalışan kimliklerin, bireylerin ve grupların bir metaforudur. Erimeyen peynirler, aslında sosyal yapıları değiştirmeye çalışan, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından daha adil bir dünyanın inşasına katkı sağlayan bireylerdir. Onların mücadelesi, günümüz toplumlarının ne kadar çeşitlilik barındırdığını ve bu çeşitliliğin, pek çok kişinin hayatını şekillendirdiğini gözler önüne seriyor.
Sokakta, toplu taşımada, işyerinde gördüğümüz her “erimeyen peynir”, bir değişim simgesidir. Onlar, her şeye rağmen var olmaya ve seslerini duyurmaya devam ediyorlar. Bu değişim, adaletin ve eşitliğin temelini atıyor, tıpkı peynirin bir araya gelerek formunu bulması gibi.